skip to Main Content

Partikül Madde Nedir? İyi, kötü ve ultra ince partiküller

PARTİKÜL MADDE NEDİR?

İYİ, KÖTÜ, MİNİK PARTİKÜLLER

Soluduğumuz hava, gaz, su buharı, toz ve kimyasal bileşenlerden oluşan bir karışımdır ve bu karışım partikül madde ve kirleticilerle doludur. Her nefes alışımızda içimize çektiğimiz hava ile bu karışım içinde bulunan partikülleri vücudumuza da almış oluruz. 

Partikül madde nedir?

Partikül madde atmosferde veya bir gaz kütlesinde, molekülden büyük (>0,0002 μm) ve 500 μm’den küçük katı veya sıvı halde bulunan maddelere denilir. Partikül maddelerin türleri ve özellikleri oluşturdukları kaynağa, oluşum şekline, boyut dağılımlarına, biçimlerine, yoğunluklarına, içerikleri özel bileşenlere ve bulundukları ya da yayıldıkları ortama bağlı olarak değişmektedir.

Ultra ince parçacıklar , ister doğal isterse yapay kaynaklı olsun; çeşitli iklimsel ve hijyenik etkileriyle önem kazanmaktadır. Bazı partiküller belirli bir kaynaktan doğrudan salınırlar bazıları da atmosferde gazların ve parçacıkların birbirleriyle kimyasal olarak etkileşime girmesinden oluşur. Oluşmaları için yüksek sıcaklık gereklidir. Partiküllerin kaynağı çoğunlukla duman, okyanus spreyinden gelen ince deniz tuzu, gaz sobaları ve şömineler, odun yanan şömineler, mumlar ve fabrikalardan kaynaklanan emisyonlardır. Aerosol ve Hava Kalitesi Araştırması’na (AAQR) göre, evimiz, ofisimiz gibi iç mekan alanlarında soluduğumuz havanın yüzde 90’ına kadarı potansiyel olarak tehlikeli ultra ince parçacıklardan oluşur. 

Ultra ince parçacıkların türleri nelerdir?

Ultra ince parçacıklar boyutları temel alınarak kaba partiküller, ince partiküller ve ultra ince partiküller olmak üzere üç ana gruba ayrılırlar. Toz, polen, küf gibi maddeler PM10 yani partikül maddde olarak adlandırılırlar. Yanma sonucu oluşan parçacıklar, organik bileşikler ise PM 2,5 maddelerdir ve bu maddeler ince partikül madde olarak adlandırılırlar. Bu kirleticilerin en küçüğüne ultra ince parçacıklar denir ve boyutları 0,1 mikrondan küçüktür. PM 0,1 maddeler referans olarak bir insan saçının genişliğinin binde birinden daha küçüktürler ve çıplak gözle görülmezler. 

İnce partiküller, çok küçük ve hafif olduğundan daha ağır partiküllere kıyasla daha uzun süre havada kalma eğilimdedirler. Bu durum ince partikülleri göremesek insanların ve hayvanların bu partikülleri solunum yoluyla içine çekme olasılığını arttırır. Bu partiküller burun ve boğazdan rahatlıkla geçebilir ve ciğerlere nüfuz edebilir hatta bazıları dolaşım sistemine girebilir. Bu durum sağlık engeli olarak kabul edilir.

Ultra ince parçacıkların insan sağlığına etkileri nelerdir?

PM’nin 10 mikrondan büyük kısmı burunda tutulmaktadır. Havadaki partikül madde insan sağlığını etkileyen en önemli kirleticilerdendir. Bununla birlikte ultra ince parçacıkların sağlığımız için bir tehlike oluşturduğu ancak son yıllarda fark edilebildi.

Partikül boyutunun sağlık üzerine doğrusal bir etkisi vardır. Vücudumuzun filtre sistemi büyük partiküllerin akciğere ulaşmasını süzerek önler ancak 2.5 mikrondan ince partiküller filtre sistemini aşabilir. 10 mikrondan küçük kısmı solunum yolu ile akciğere ve oradan  bronşlara ulaşarak birikirken 1-2 mikron çapındakiler kılcal damara geçer 0,1 mikron çapında olanlar ise kılcal damardan kana taşınabilirler.

 Partikül maddelerin fiziksel özellikleri yanında kimyasal kompozisyonu da sağlığımız açısından oldukça önemlidir. Partikül maddeler cıva, kurşun, kadmiyum gibi ağır metaller ile kanserojen kimyasalları bünyelerinde bulundurabilmekte ve sağlık üzerinde önemli tehdit oluşturabilmektedirler. 

Küçük boyutları nedeniyle ciğerlerimize inip kan dolaşımımıza geçebilen bu partiküller vücudumuzda iltihaplanma ile sonuçlanır ve özellikle önceden solunum sorunları olanlar veya kalp hastalığıyla bağlantılı olanlar kişiler için son derece tehlikelidir. 

Ultra ince parçacıklardan tamamen kaçınamasak da, varlıklarını ve sağlığımız üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabiliriz.

Havamızın şaşırtıcı yüzdesinin ultra ince parçacıklardan oluşmasıyla, ortamınıza bir hava temizleyiciyi dahil etmek çok önemlidir. HEPA filtreleri bugün piyasadaki en yüksek performanslı filtreler olarak kabul edilirken, ultra ince parçacıkları yakalayamazlar. HEPA filtreler havadaki partikülleri 0,3 mikrona kadar küçültebilirken, ultra ince partiküller 0,1 mikron boyutunda daha da küçüktür.

Winix, bugün piyasada bulunabileceklerin ötesine geçen bir Gerçek HEPA filtresi sunuyor. Her Winix hava temizleyici, boyutu 0,003 mikrona kadar olan havadaki kirleticileri %99,999* oranında yakalayan, sektör lideri True HEPA filtresine sahiptir. Etkileyici bir şekilde, bu, ultra ince parçacıkların kaynak boyutundan daha küçüktür ve hem siz hem de aileniz için en sağlıklı havayı sağlar.

Back To Top
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x